Dzieje miasta Czerwieńsk i kilku okolicznych miejscowości związane są z działalnością znanej i szanowanej w Niemczech rodziny von Rothenburg. W 1398 roku rodzina ta nabyła wsie Nietków i Nietkowice. W XVII wieku jeden z jej przedstawicieli założył miasto Rothenburg an der Oder – obecnie Czerwieńsk. Rothenburgowie byli do końca XVIII wieku inicjatorami wielu przedsięwzięć na tym terenie. Pamięć o ich dokonaniach jest nadal żywa.

Tereny, na których położona jest gmina Czerwieńsk, przez wieki zmieniały swoją przynależność państwową. Od XIII wieku leżały na pograniczu Brandenburgii i Śląska, następnie w Prusach, od 1816 roku na Śląsku, od 1871 roku w granicach państwa niemieckiego. W 1945 roku ziemie te weszły w skład państwa polskiego. Skomplikowane koleje losu wielu dawnych mieszkańców sprawiły, że podjęto starania, mające na celu przybliżenie wspólnej, niekiedy trudnej przeszłości. Od 1991 roku rozpoczęto współpracę ze Związkiem Miast Partnerskich – Rot(h)enburgów, do którego należą: Rothenburg an der Fulda, Rothenburg ob der Tauber, Rothenburg Saale, Rothenburg Wumme, Rothenburg (O.L), Rothenburg Luzern. Gościliśmy przedwojennych mieszkańców. W poszczególnych miejscowościach zostały ufundowane pamiątkowe tablice. Organizowane są wystawy, dotyczące przeszłości tych ziem.

Idąc z duchem czasu, wychodząc naprzeciw głosom wielu osób, postanowiliśmy na stronie MGOK w Czerwieńsku utworzyć dział „Śladami Rothenburgów”. Będziemy tutaj przedstawiać Państwu szereg informacji na temat historii rodziny von Rothenburg, prezentować ciekawych i zasłużonych dla rozwoju tych terenów jej członków, przybliżać ciekawe miejsca, niezwykłe pamiątki.

Pierwsze wzmianki o związkach rodziny von Rothenburg z miejscowościami leżącymi na terenie gminy Czerwieńsk pochodzą z XIV wieku. W 1305 roku w Rejestrze Głogowskim zapisano istnienie na tym obszarze wioski „Villa Necka”, która „habet IX mansos et quilibet mansus solvit 1 mensuram siliginis, 1 tritici, 1 avenae” („ma 9 łanów i z każdego łanu płaci 1 miarę żyta, 1 pszenicy i 1 owsa”). Nazwa ta odnosi się najprawdopodobniej do Nietkowa lub położonych na drugim brzegu Odry Nietkowic.

Nie wiadomo dlaczego rodzina von Rothenburg wykazała w XIV wieku zainteresowanie tymi terenami. Trudno także stwierdzić, czy ziemie te zostały przez nich kupione czy nadane. Faktem jest jednak, że w 1398 roku przedstawiciele rodziny von Rothenburg stali się właścicielami Nietkowa i okolicznych terenów. Sama rodzina, mająca konotacje z dworem cesarskim, była wówczas ceniona na ziemiach niemieckich.

Rządy Rothenburgów w Nietkowie zakończyły się w 1788 roku. Wówczas tereny te przeszły we władanie księcia kurlandzkiego i żagańskiego Piotra Birona, następnie jego córki księżnej Pauliny Marii Luizy Hohenzollern – Hechingen. W 1838 roku właścicielem Nietkowa stał się jedyny syn księżnej Fryderyk Wilhelm Konstantyn książę Hohenzollern – Hechingen. W 1826 roku poślubił on Eugénie de Beauharnais. Po jej śmierci w 1847 roku zawarł  morganatyczne małżeństwo z Amalią Freiin Schenk von Geyern. Jego potomkowie z drugiego związku władali Nietkowem jako „Grafowie von Rothenburg”. Ostatnimi przedstawicielami Grafów von Rothenburg i jednocześnie właścicielami Nietkowa byli: Fryderyk Wilhelm Konstantyn, zmarły 16 stycznia 1932 roku i pochowany w grobowcu rodzinnym na terenie nietkowskiego arboretum, oraz jego dwaj synowie - Fryderyk Wilhelm (Eitel – Fryderyk) i Johann-Georg Tassilo, którzy zginęli w 1944 i 1943 roku na terenie Rosji Radzieckiej.

Władający do końca XVIII wieku terenami obecnej gminy Czerwieńsk członkowie rodziny von Rothenburg dbali o stały rozwój własnego majątku. Licznymi zwolnieniami podatkowymi, oferowaniem taniego budulca, zachęcali w XVI i XVII wieku do osiedlania się licznych rzemieślników. Wśród nich najczęściej byli sukiennicy i tkacze. W połowie XVI wieku 5 km na wschód od swojej siedziby Sebastian von Rothenburg założył niewielki zameczek myśliwski. Wokół niego zaczęła rozwijać się niewielka osada rzemieślnicza zwana Nowy Nietków. Kiedy właścicielem dóbr został Hans Christoph von Rothenburg rozpoczął on starania o założenie miasta. 24 stycznia 1690 roku elektor brandenburski Fryderyk III wydał akt lokacyjny, na mocy którego na terenie posiadłości rodziny von Rothenburg założono miasto Rothenburg an der Oder. Rodzina zachowała w wielu punktach przywileje patronackie, które później stały się przyczyną licznych sporów z władzami miasta.

Centrum życia majątku stanowił zamek w Nietkowie, wybudowany prawdopodobnie w XV wieku. Rothenburgowie, będący od XVI zagorzałymi protestantami, wybudowali na ternie Nietkowa kościółek, podobną budowlę, jako kościół graniczny, ufundowali w 1654 roku na terenie Nowego Nietkowa, później w samym Czerwieńsku. Zachęcali także do działalności duszpasterskiej pastorów, w tym na terenie Nietkowa w XVI wieku Georga Prätoriusa, w XVII wieku Nikolausa Dubeliusa, z kolei na terenie dzisiejszego Czerwieńska w XVII wieku pastora Christopha von Reiche, następnie jego syna Johannesa.

W czasie wojny trzydziestoletniej (1618 - 1648) rodzina von Rothenburg założyła w Nietkowie szkołę, która istniała do połowy XX wieku w budynku znajdującym się przy świątyni (obecnie to Dom Kultury w Nietkowie).

Rothenburgowie prowadzili także zaawansowaną gospodarkę wykorzystywania cieków wodnych. W XVI lub na początku XVII wieku otrzymali przywilej na utworzenie przeprawy promowej między Nietkowem a Nietkowicami, scalającej ich dobra położone po obu stronach rzeki Odry. Z kolei w 1555 roku Hans von Rothenburg, właściciel Nietkowa i Nietkowic, wszczął spór z Lesslawem z Płotów o  wolny połów ryb w „Łączy” na odcinku od Płotów aż do „Nettkower See” („Rozlewiska Nietkowskiego”). 11 kwietnia 1565 roku Jan margraf brandenburski na prośbę Hansa von Rothenburg zatwierdził umowę z Lesslawem, kończącą rozpoczęty 10 lat wcześniej konflikt. Porozumienie zawarto m.in. „z uwagi na młyn na potoku”.

Rothenburgowie uczestniczyli także w życiu politycznym kraju. Za swoją służbę dla państwa pruskiego król Fryderyk Wilhelm I podniósł w 1736 roku właściciela Nietkowa Christiana Alexandra Rudolfa von Rothenburg do godności Grafa. Najsłynniejszym przedstawicielem rodu był jednak Fryderyk Rudolf von Rothenburg. Urodzony w 1710 roku stał się przyjacielem i zaufanym króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego. Został jego generałem broni. Obok Woltera miał w pałacu króla w Sanssouci sypialnię o nazwie „Pokój Rothenburga”. Mieszkał w niej i tam też zmarł w 1751 roku.